ตอนที่ 1 ทฤษฎีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก

29
Jun 2011

ตอนที่ 1 แผ่นดินไหวพิบัติภัยที่ต้องทำความรู้จัก “จากทฤษฎีรอยเลื่อนเป็นต้นกำเนิดที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหว สู่ทฤษฎีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก”

ปรากฏการณ์แผ่นดินไหวเป็นปรากฏการณ์ที่เป็นปริศนาสำหรับผู้คนที่อาศัยอยู่บนโลกใบนี้ของเรามาเป็นระยะเวลาอันนาน มีความเชื่อ มีจินตนาการต่างๆเกิดขึ้นมากมาย จนกระทั้งในปี พ.ศ. 2298 หรือประมาณเกือบ 300 ปี ที่ผ่านมา มีการเริ่มต้นศึกษาเรื่องของแผ่นดินไหวจริงจัง เนื่องจากในช่วงเวลา ดังกล่าว ทวีปยุโรปเกิดแผ่นดินไหวขึ้นบ่อยครั้ง โดยเฉพาะในปีดังกล่าว ได้เกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ขึ้นที่เมืองลิสบอน ประเทศโปรตุเกส ทำให้คลื่นสึนามิสร้างความเสียหายอย่างรุนแรง คาดว่าอาจมีผู้เสียชีวิตมากถึง 100,000 คน

การศึกษาปรากฏการณ์แผ่นดินไหวในช่วงเวลาดังกล่าวนับได้ว่ายังไม่มีเครื่องมืออะไรที่พร้อมเพรียง จนในเวลาต่อมาที่สามารถมีการคิดค้นเครื่องมือตรวจวัด การเกิดแผ่นดินไหวที่มีประสิทธิภาพได้แล้ว จึงได้ทราบกันว่า แท้จริงแล้วพื้นผิวโลกเกิดการเคลื่อนตัวอย่างต่อเนื่องอยู่ตลอดเวลาและกระจายตัวไปทั่วทุกแห่ง ทุกบริเวณที่เกิดแรงกระทำที่มากพอ ในอีกราวๆ 100 ปีต่อมาการศึกษาค้นคว้าก็เริ่มเข้าใกล้ความจริงมากขึ้น เมื่อวิศวกรชาวอังกฤษคนหนึ่ง (Robert Mollet) ได้คิดค้นวิธีการตรวจหาชนิดของชั้นหินและแร่ธาตุต่างๆในผิวดินโดยอาศัย “คลื่นแผ่นดินไหว” (Seismic Wave) โดยทดลองกับการจุดระเบิดด้วยดินปืนแล้ววัดความเร็วคลื่นที่เดินทางผ่านชั้นหินต่างๆ ซึ่งลักษณะการเดินทางของคลื่น จะมีขนาดและความเร็วที่แตกต่างกัน ซึ่งวิธีการนี้ยังคงถูกนำมาใช้ประโยชน์อยู่ในปัจจุบัน

จากความรู้ของโรเบิ์ท มอลเล่ต์ ดังกล่าวถือเป็นจุดเริ่มต้นของพัฒนาการความรู้ที่นำมาสู่การศึกษาทฤษฎีเกี่ยวกับการเกิดแผ่นดินไหวอีกหลายทฤษฎี เช่น “ทฤษฎีรอยเลื่อน” (Faults) ทฤษฎีว่าด้วย “รอยเลื่อนเป็นต้นกำเนิดที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหว” (โกรฟ คาร์ล กิลเบิร์ต-GROVE KARL GILBERT: 2415) ทฤษฎีการยืดและการหดกลับ (ELASTIC REBOUND THEORY: แฮร์รี่ ฟิลดิ่ง เรด Harry Fielding Reid) และทฤษฎีทวีปเลื่อน (Continental Drift THEORY : อัลเฟรด เวเกเนอร์ ALFRED WEGENER) ซึ่งทฤษฎีทวีปเลื่อนของ เวเกเนอร์ นี่เองเป็นที่ยอมรับกันอย่างแพร่หลายทั่วไปในเวลาต่อมา

เวเกเนอร์ เป็นนักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน ในปี 2455 เขากล่าวว่า แผ่นทวีปทั้งหมดนั้นลอยอยู่บนของเหลวที่อยู่ใต้พื้นทวีปลึกลงไป ซึ่งของเหลวเหล่านั้นไม่ได้อยู่นิ่งๆแต่มีการเคลื่อนตัวตลอดเวลา เนื่องจากมีพลังในตัวเอง และการเคลื่อนที่ของของเหลวเหล่านั้นที่ทำให้เกิดพลังผลักดันให้เปลือกโลก หรือ “ที่ตั้งของทวีปต่างๆ” เกิดการเคลื่อนตัวเปลี่ยนแปลงสภาพ เปลี่ยนแปลงตำแหน่งได้ตลอดเวลาไม่อยู่กับที่ ซึ่งเมื่อล้านปีก่อน ทวีปทั้งหมดอย่างที่เห็นอยู่ในปัจจุบันไม่ได้เป็นรูปเป็นร่าง เป็นทวีปต่างๆเช่นนี้ แต่น่าจะเป็นทวีปเดียวกันมาก่อนแล้วจึงค่อยๆแตกแยกออก ด้วยปรากฏการณ์การเคลื่อนตัวของเปลือกโลกนั่นเอง

ทฤษฎีทวีปลอย หรือทวีปเลื่อน มักถูกนำมาใช้อ้างอิงกับทฤษฎีอื่นๆอีกมากมายที่ศึกษาเรื่องปรากฏการณ์ต่างๆที่เกิดกับพื้นผิวโลก จนในที่สุดได้มี “ทฤษฎีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก (PLATE TEC TONICS THEORY)” ตามมาโดยอาศัยหลักการทฤษฎีของเวเกเนอร์ มาอธิบาย ซึ่งจากการค้นพบในปัจจุบันปรากฏว่า พื้นผิวโลกของเราประกอบด้วยแผ่นเปลือกโลกแผ่นต่างๆที่แตกแยกออกจากกันมากกว่า 50 แผ่น มีทั้งขนาดเล็กและใหญ่แตกต่างกันไปในลักษณะที่เรียงติดกันคล้ายกับภาพต่อหรือ “จิกซอร์ (Jigsaw)” และแผ่นเปลือกโลกเหล่านี้เองที่ลอยอยู่บนชั้นของของเหลวหลอมละลายที่อยู่ใต้พื้นผิวโลกลงไปซึ่งของเหลวนี้มีความร้อนสูง จึงทำให้เกิดมีพลังมหาศาล ส่งผ่าน ผลักดันให้แผ่นเปลือกโลกแผ่นต่างๆเกิดการเคลื่อนที่ไปมาตามทิศทางที่ของเหลวนั้นผลักดันไปซึ่งการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกเช่นนี้ทำให้เกิดปรากฎการณ์ต่างๆกับแผ่นเปลือกโลกเช่น การชนกัน หรือการแยกออกจากกัน การมุดตัว การแทรกตัว หรือทับซ้อนกัน สิ่งที่เกิดขึ้นเหล่านี้เองที่เป็นที่มาของการเกิดแผ่นดินไหวเป็นสัดส่วนมากถึงกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ของจำนวนแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นทั้งหมด

You are here สารคดีแผ่นดินไหว ตอนที่ 1 ทฤษฎีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก


ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

120 หมู่ 3 อาคาร รวมหน่วยราชการ (อาคาร B) ชั้น 6 ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ทุ่งสองห้อง หลักสี่ กรุงเทพมหานคร 10210
สอบถามเรื่องแผ่นดินไหวโทร :
0-2399-4114 , 0-2399-1128
สอบถามเรื่องเครือข่ายโทร : 0-2141-6587-8
ติดต่อสอบถามด้านธุรการ 0-2142-1219


บทความล่าสุด